متن
در زیر آسمان، هیچچیز نرمتر و سستتر از آب نیست.
اما برای یورش بردن به آنچه سخت و استوار است، هیچچیز برتر از آن نیست؛
و هیچچیز جایگزینِ آن نمیشود.
اینکه ناتوان بر توانا چیره میشود،
و نرم بر سخت پیروز میگردد،
رازی است که همه در زیر آسمان میدانند،
اما کسی را یارایِ عمل کردن به آن نیست.
از این روست که فرزانه میگوید:
آنکه آلودگیِ کشور را پذیرا شود،
سرورِ محرابِ خاک و غلات است.
و آنکه تیرهبختیِ کشور را بر دوش کشد،
پادشاهِ تمامِ جهان است.
سخنانِ راستین، وارونه مینمایند.
توضیح
این فصل، چكیدهی نهاییِ استعارهی «آب» در کلِ کتاب است. لائوتزه پیشتر بارها از آب سخن گفته بود، اما در اینجا بر جنبهی «تهاجمی» و فرسایندهی آن تمرکز میکند. آب، در ذاتِ خود بیشکل و تسلیم (یین) است، اما همین ویژگی باعث میشود که بتواند سختترین صخرهها و موانع (یانگ) را در هم بشکند. ناتوانیِ ظاهریِ آب، قدرتِ واقعیِ آن است، زیرا چیزی که فرم ندارد، نمیشکند و چیزی که مقاومت نمیکند، انرژیِ حریف را جذب و خنثی میسازد. لائوتزه با طنزی تلخ اشاره میکند که همه این قانونِ فیزیکی را میدانند (همه دیدهاند که قطرههای آب سنگ را سوراخ میکنند)، اما هیچکس جرأت ندارد در زندگیِ شخصی و سیاسی، آنقدر نرم و آسیبپذیر شود تا به این قدرت دست یابد.
بخش دوم فصل، تکاندهندهترین تعریفِ لائوتزه از «رهبری» است. او از قولِ فرزانگانِ کهن میگوید که پادشاهِ واقعی، کسی نیست که تنها افتخارات و ثروتهای کشور را بپذیرد، بلکه کسی است که «آلودگی» (Gou) و «تیرهبختی» (Bu Xiang) سرزمینش را پذیرا شود. در چین باستان، «محرابِ خاک و غلات» (She Ji) نمادِ دولت و سرزمین بود. لائوتزه میگوید تنها کسی شایستهی قربانی کردن در این محراب و سروری بر آن است که حاضر باشد نقشِ «بلاگردان» را بازی کند. رهبرِ راستین، گناهان، شکستها و زشتیهای ملتش را به گردن میگیرد و آنها را در وجودِ خود تصفیه میکند، نه اینکه آنها را انکار کند یا به گردنِ دشمنان بیندازد. این همان ایثارِ رادیکالِ تائویی است.
جملهی پایانی، «سخنانِ راستین، وارونه مینمایند» (Zheng Yan Ruo Fan)، مُهری است بر کلِ فلسفهی دائو. حقیقتِ نهایی اغلب با منطقِ خطی و عقلِ سلیمِ روزمره در تضاد است؛ قدرت در ضعف است، افتخار در پذیرشِ ننگ است و پیروزی در تسلیم.
متن اصلی
天下莫柔弱於水，
而攻堅強者莫之能勝，
以其無以易之。
弱之勝強，柔之勝剛，
天下莫不知，莫能行。
是以聖人云：
受國之垢，是謂社稷主；
受國不祥，是謂天下王。
正言若反。
ترجمه انگلیسی
Nothing in the world
is as soft and yielding as water.
Yet for dissolving the hard and inflexible,
nothing can surpass it.
The soft overcomes the hard;
the gentle overcomes the rigid.
Everyone knows this is true,
but few can put it into practice.
Therefore the Master says:
“Only he who takes upon himself the dirt of the nation
is fit to be lord of the land.
Only he who takes upon himself the evils of the country
is fit to be king of the universe.”
Straight words seem crooked.