متن
کشورِ بزرگ، چونان پاییندستِ رودخانه است؛
جایی که تمامِ جریانهای جهان به هم میرسند.
آن مادینهی جهان است.
مادینه همواره با سکون بر نرینه چیره میشود،
و در این سکون، پایین میماند.
بنابراین، اگر کشورِ بزرگ در برابرِ کشورِ کوچک فروتنی کند،
آن را به سوی خود جذب میکند.
و اگر کشورِ کوچک در برابرِ کشورِ بزرگ فروتنی کند،
به درونِ آن راه مییابد.
یکی خم میشود تا بگیرد،
و دیگری خم میشود تا پذیرفته شود.
کشورِ بزرگ تنها خواهانِ گردآوردن و پروردنِ مردمان است.
کشورِ کوچک تنها خواهانِ پیوستن و خدمت کردن است.
چون هر دو به خواستهی خود میرسند،
شایسته است که آنکه بزرگتر است، پایین بماند.
توضیح
این فصل تئوریِ سیاسیِ لائوتزه را در بابِ روابط بینالملل و دیپلماسی بیان میکند و الگویی کاملاً متضاد با امپریالیسمِ خشن ارائه میدهد. استعارهی اصلی در اینجا «پاییندستِ رودخانه» (Xia Liu) است. در طبیعت، آبها همواره به سمتِ گودیها و دلتاها سرازیر میشوند. اقیانوس از آن رو «سلطانِ صد رودخانه» است که خود را پایینتر از همه نگه داشته است. لائوتزه استدلال میکند که یک قدرتِ بزرگ (امپراتوری یا ابرقدرت) برای حفظِ مرکزیت و جذبِ منابع و متحدان، نباید گردنکشی کند؛ بلکه باید مانندِ مادینهی جهان، پذیرا، گشوده و متواضع باشد. قدرتِ حقیقی در جاذبه است، نه در دافعه.
متن رابطهی میانِ کشورِ بزرگ و کوچک را بر اساسِ نیازِ متقابل تحلیل میکند. کشور بزرگ نیاز به جمعیت و منابع دارد (گردآوردن)، و کشور کوچک نیاز به امنیت و حمایت (پیوستن). اگر کشور بزرگ مغرور باشد و بخواهد با زور مسلط شود، کشور کوچک مقاومت میکند یا میگریزد. اما اگر کشور بزرگ «پایین» بماند (یعنی با نرمی و احترام رفتار کند)، کشور کوچک داوطلبانه تسلیم میشود و به آن میپیوندد. این تواضع برای کشورِ بزرگ حیاتیتر است، زیرا بزرگیِ او ذاتاً ترسناک است و برای خنثی کردنِ این ترس، باید عامدانه خود را پایین نگه دارد. این درسِ بزرگِ تائوییست: برای اینکه همه به سمتِ تو بیایند، باید در پایینترین نقطه بایستی.
متن اصلی
大國者下流，天下之交，天下之牝。
牝常以靜勝雄，以靜為下。
故大國以下小國，則取小國；
小國以下大國，則取大國。
故或下以取，或下而取。
大國不過欲兼畜人，
小國不過欲入事人。
夫兩者各得其所欲，大者宜為下。
ترجمه انگلیسی
A great country is like the low ground,
the meeting place of the world,
the female of the world.
The female overcomes the male with stillness,
lying low in stillness.
Therefore if a great country lowers itself before a small one,
it wins the small country.
If a small country lowers itself before a great one,
it wins over the great country.
The one lowers itself to gather in;
the other lowers itself to be received.
The great country wants only to feed and shelter people.
The small country wants only to serve people.
Since both get what they want,
it is fitting for the great one to be low.