متن
اداره کردنِ کشوری بزرگ،
چونان پختنِ ماهیِ خُرد است.
اگر با دائو بر جهان فرمان رانی،
ارواحِ خبیث را نیرویِ جادویی نخواهد بود.
نه اینکه نیرویشان از میان برود،
بلکه دیگر به مردمان گزندی نمیرسانند.
نه تنها ارواح گزندی نمیرسانند،
که فرزانه نیز به مردمان آسیبی نمیزند.
چون هیچیک به دیگری آسیب نرساند،
فضیلت در هر دو انباشته میشود و به یگانگی میرسد.
توضیح
این فصل با یکی از مشهورترین و کوتاهترین ضربالمثلهای سیاسی تاریخ آغاز میشود: «اداره کردنِ کشوری بزرگ، چونان پختنِ ماهیِ خُرد است.» ماهیهای کوچک بسیار لطیف و حساساند؛ اگر هنگام پختن مدام آنها را با قاشق هم بزنید، زیر و رو کنید یا سیخونک بزنید، بافتشان از هم میپاشد و تبدیل به خمیری بیشکل میشوند. آنها را باید به حال خود رها کرد تا با حرارت ملایم بپزند. لائوتزه این استعاره را برای حکومت به کار میبرد: جامعهای بزرگ و پیچیده را نمیتوان با دخالتهای مداوم، تغییرِ هرروزهی قوانین، نظارتهای وسواسگونه و تحریکاتِ سیاسی اداره کرد. دستکاریِ زیاد، شیرازهی جامعه را از هم میپاشد.
در بخش دوم، متن وارد قلمروِ متافیزیک و باورهای عامیانه میشود. در چین باستان، ترس از ارواح سرگردان و دیوها (Gui) بسیار رایج بود و مردم باور داشتند که بیماریها و بدبختیها کارِ آنهاست. لائوتزه دیدگاهی انقلابی ارائه میدهد: ارواح زمانی آزاردهنده میشوند که تعادلِ دائو در جهان به هم خورده باشد. وقتی حاکم بر اساس دائو عمل کند (عدم مداخله)، جهان در تعادل است و در این تعادل، قلمروِ ارواح و انسانها تداخلی با هم ندارند. ارواح هنوز قدرت دارند، اما دلیلی برای آسیب رساندن ندارند.
نکتهی پایانی دربارهی «فضیلت» (De) بسیار عمیق است. صلحِ واقعی زمانی برقرار میشود که «چرخهی آسیب» متوقف گردد. ارواح به انسانها آسیب نمیزنند و فرزانه (حاکم) نیز با قوانینِ سختگیرانه به مردم آسیب نمیزند. در این فضایِ امن و بدون اصطکاک، فضیلت و نیروی حیات در هر دو سو انباشته میشود و جریانی واحد و قدرتمند میسازد.
متن اصلی
治大國，若烹小鮮。
以道蒞天下，其鬼不神；
非其鬼不神，其神不傷人；
非其神不傷人，聖人亦不傷人。
夫兩不相傷，故德交歸焉。
ترجمه انگلیسی
Ruling a large kingdom is like cooking a small fish.
When the world is ruled by the Way,
the spirits lose their power.
They do not lose their power,
but they do not hurt people.
It is not only that they do not hurt people,
the Master also does not hurt people.
Since neither hurts the other,
their Virtue joins and flows together.