متن
برای فرمان راندن بر مردمان و خدمت به آسمان،
هیچچیز چون «امساک» نیست.
امساک، همان بازگشتِ زودهنگام به راه است.
بازگشتِ زودهنگام، انباشتنِ «فضیلت» است.
با انباشتِ انبوهِ فضیلت، چیزی نیست که نتوان بر آن چیره شد.
و چون چیزی نباشد که نتوان بر آن چیره شد،
هیچکس مرزِ توانایی او را نخواهد دانست.
و آنگاه که کسی مرزِ توانش را نداند،
شایستهی در دست داشتنِ پادشاهی است.
آنکس که «مادرِ پادشاهی» را دارد، میتواند دیرپای بماند.
این است معنایِ ریشههای عمیق و پایهی استوار.
راهی برای زندگیِ طولانی و بینشی جاودانه.
توضیح
این فصل به مدیریتِ انرژی در دو ساحتِ حکمرانی و معنویت میپردازد و کلیدِ هر دو را در یک واژه مییابد: «سِ» (Se) که در اینجا به معنای امساک، صرفهجویی یا زهدورزی است. اما این صرفهجویی به معنایِ خساستِ مالی نیست، بلکه اشاره به حفظ و ذخیرهی انرژیِ حیاتی (چی) و پرهیز از هدر دادنِ آن در فعالیتهای بیهوده، هیجاناتِ تند و درگیریهای غیرضروری است. لائوتزه میگوید برای خدمت به آسمان (طبیعت) و ادارهی انسانها، نباید خود را فرسوده کرد. رهبری که انرژیاش را با خشم، جاهطلبی و زیادهروی تخلیه کند، به زودی سقوط خواهد کرد.
مفهوم «بازگشتِ زودهنگام» به این معناست که فرد به محضِ انحراف از دائو یا مواجهه با چالش، پیش از آنکه نیرویش تحلیل رود، به مرکزِ تعادل بازگردد. این بازگشتِ مداوم و حفظِ انرژی، باعث میشود که «فضیلت» (دِ) در وجودِ او انباشته و متراکم شود. استعارهی «مادرِ پادشاهی» به همان اصلِ زاینده و نگهدارندهی دائو اشاره دارد. اگر حاکم به جای تکیه بر شاخ و برگ (قدرت ظاهری)، به این مادر (ریشه) متصل باشد، حکومتش پایدار میماند.
پایانِ فصل، مشهورترین توصیفِ تائویی از جاودانگی و سلامت را ارائه میدهد: «ریشههای عمیق و پایهی استوار» (Shen Gen Gu Di). این تصویرِ درخت، نشان میدهد که رازِ عمرِ طولانی و بینشِ ابدی، در قد کشیدن به سمتِ آسمان نیست، بلکه در فرو رفتنِ هر چه بیشتر در زمین و محکم کردنِ بنیانهای وجودی است. تنها درختی که ریشههایش در تاریکیِ خاک (مادر) محکم شده باشد، میتواند در برابرِ بادهای حوادث ایستادگی کند و سبز بماند.
متن اصلی
治人事天，莫若嗇。
夫唯嗇，是謂早服；
早服謂之重積德；
重積德則無不克；
無不克則莫知其極；
莫知其極，可以有國；
有國之母，可以長久；
是謂深根固柢，長生久視之道。
ترجمه انگلیسی
In ruling people and serving heaven,
nothing is like being sparing.
To be sparing is to return early to the Way.
To return early is to gather Power.
When you have gathered a wealth of Power,
nothing is too much for you.
When nothing is too much for you,
no one knows your limits.
When no one knows your limits,
you can possess the kingdom.
When you possess the Mother of the kingdom,
you can go on and on.
This is called having deep roots and a firm base,
the way of long life and eternal vision.