متن
هنگامی که حکومت آرام و گیج است،
مردمان ساده و پاکدلاند.
هنگامی که حکومت تیزبین و سختگیر است،
مردمان حیلهگر و ناراضیاند.
آه، که بدبختی تکیهگاهِ خوشبختی است!
و خوشبختی، مخفیگاهِ بدبختی.
کیست که پایانِ این را بداند؟
معیاری ثابت در میان نیست.
راستی، دگرباره به شگفتی بدل میشود،
و نیکی، دگرباره به جادو و فریب بازمیگردد.
سرگردانیِ انسانها،
به راستی که دیری پاییده است.
از این رو فرزانه،
گوشهدار است، اما زخم نمیزند؛
تیز است، اما نیش نمیزند؛
راست است، اما خشکی نمیکند؛
و روشن است، اما چشم را نمیزند.
توضیح
این فصل با تحلیلی عمیق از روانشناسیِ سیاسی آغاز میشود و دو نوع حکومت را مقایسه میکند: حکومتی که «گیج و آرام» (Men Men) است و حکومتی که «تیزبین و بازرس» (Cha Cha) است. واژهی «گیج» در اینجا بارِ منفی ندارد، بلکه به معنای حکومتی است که در جزئیات زندگی مردم فضولی نمیکند و اجازهی ابهام و آزادیِ عمل میدهد. در چنین فضایی، مردم «ساده و خالص» (Chun Chun) باقی میمانند. در مقابل، حکومتی که مدام نظارت میکند، قوانینِ دقیق میچیند و میخواهد همه چیز را شفاف و کنترل کند، مردمی «ناقص و ناراضی» (Que Que) بار میآورد که برای دور زدنِ قوانین، راهی جز حیلهگری ندارند.
بخش میانی فصل، به قانونِ چرخشِ دائمیِ یین و یانگ میپردازد. گزارهی «بدبختی تکیهگاهِ خوشبختی است و خوشبختی مخفیگاهِ بدبختی»، دیدگاهِ خطیِ ما به سرنوشت را در هم میشکند. هیچ وضعیتِ پایداری وجود ندارد؛ درونِ هر پیروزی، بذرِ شکست نهفته است و در دلِ هر فاجعه، فرصتی برای رشد. لائوتزه میگوید چون این چرخه بیپایان است، هیچ تعریفِ مطلقی از «درست» و «غلط» یا «عجیب» و «نرمال» وجود ندارد؛ همه چیز مدام در حالِ تبدیل شدن به ضدِ خود است و انسانها قرنهاست که در این هزارتو سرگرداناند زیرا به دنبالِ ثبات در جهانِ متغیرند.
پایان فصل، راهکارِ فرزانه برای زیستن در این جهانِ متغیر را نشان میدهد. او چهار ویژگیِ متضاد را در خود جمع میکند: او اصول دارد (گوشهدار است) اما با اصولش دیگران را زخمی نمیکند (تعصب ندارد). او حقیقت را میبیند (تیز است) اما آن را چون نیزهای به سمتِ کسی پرتاب نمیکند. او صریح است (راست است) اما انعطافپذیر است. و در نهایت، او نورانی و آگاه است، اما این نور چنان ملایم است که «چشم را نمیزند» (Wyao)؛ یعنی دانش و فضیلتِ او باعثِ تحقیرِ دیگران یا خودنمایی نمیشود. این تعادلِ ظریف، هنرِ بودن در جهان است.
متن اصلی
其政悶悶，其民淳淳；
其政察察，其民缺缺。
禍兮福之所倚，福兮禍之所伏。
孰知其極？其無正。
正復為奇，善復為妖。
人之迷，其日固久。
是以聖人方而不割，
廉而不劌，
直而不肆，
光而不耀。
ترجمه انگلیسی
When the government is dull and muddled,
the people are simple and happy.
When the government is alert and sharp,
the people are cunning and discontented.
Bad luck is what good luck rests on.
Good luck is where bad luck hides.
Who knows the ultimate end?
There is no fixed norm.
The normal turns into the strange,
and the good turns into the monstrous.
For a long time now, people have been lost in their delusions.
Therefore the wise are square but not cutting,
sharp but not piercing,
straight but not rigid,
bright but not glaring.