متن
چیزی هست آمیخته و بیشکل،
که پیش از آسمان و زمین زاده شده است.
چه خاموش! چه خالی!
یکتا میایستد و دگرگون نمیشود.
همواره میچرخد و خستگی نمیشناسد.
میتوان آن را مادرِ تمامِ موجودات دانست.
من نامش را نمیدانم،
آن را «دائو» میخوانم.
و اگر ناگزیر باشم نامی بر آن نهم، «بزرگ»اش مینامم.
بزرگ است، پس جاری میشود.
جاری میشود، پس به دوردستها میرود.
به دوردستها میرود، پس بازمیگردد.
بنابراین دائو بزرگ است.
آسمان بزرگ است.
زمین بزرگ است.
و انسان نیز بزرگ است.
در کیهان چهار بزرگ وجود دارد،
و انسان یکی از آنهاست.
انسان از زمین پیروی میکند.
زمین از آسمان پیروی میکند.
آسمان از دائو پیروی میکند.
و دائو از آنچه هست، پیروی میکند.
توضیح
این فصل یکی از مهمترین متون کیهانشناختی در دائو دِ چینگ است که سلسلهمراتب هستی و جایگاه انسان را در آن ترسیم میکند. لائوتزه با توصیفِ مبدئی آغاز میکند که پیش از شکلگیریِ جهانِ مادی (آسمان و زمین) وجود داشته است. او از واژهی «آمیخته» (Hun) استفاده میکند که به وضعیتِ آشوبِ اولیه یا همان سوپِ کیهانی اشاره دارد؛ جایی که هنوز هیچ تمایزی شکل نگرفته بود. این نیرو، ساکت، تهی، مستقل و لایزال است و حرکتی دایرهوار دارد (رفت و برگشت)، که نمادی از چرخهی فصلها و تنفسِ کائنات است.
لائوتزه بار دیگر بر ناتوانی زبان تأکید میکند و میگوید «دائو» تنها یک نام مستعار است برای چیزی که قابل نامگذاری نیست. سپس زنجیرهای از استدلالها را میآورد: جاری شدن، دور شدن و بازگشتن. این حرکت، الگوی بنیادینِ تائویی است؛ هر چیزی که انبساط مییابد، در نهایت باید منقبض شود و به مبدأ بازگردد.
بخش پایانی فصل، «چهار بزرگ» را معرفی میکند و برخلاف بسیاری از تفاسیر که انسان را در برابر عظمت کیهان ناچیز میشمارند، لائوتزه انسان (یا پادشاه/فرزانه) را در ردیف دائو، آسمان و زمین قرار میدهد. اما نکتهی کلیدی در «الگوی پیروی» است. انسان باید قوانین زمین (فصول، خاک، ریشه) را رعایت کند؛ زمین تابع قوانین آسمان (آبوهوا، گردش ستارگان) است؛ و آسمان تابعِ دائو. اما دائو تابع چیست؟ جملهی پایانی «دائو فا زیران» (Dao fa Ziran) شاهبیتِ فلسفهی تائو است. «زیران» یعنی «خود-بودگی»، «طبیعت» یا «آنگونه که هست». دائو از هیچ خدایی یا قانونی بیرون از خود دستور نمیگیرد؛ دائو تنها بر اساسِ طبیعتِ خودانگیختهی خویش رفتار میکند. این یعنی آزادیِ مطلق.
متن اصلی
有物混成，先天地生。
寂兮寥兮，獨立不改，
周行而不殆，可以為天下母。
吾不知其名，字之曰道，
強為之名曰大。
大曰逝，逝曰遠，遠曰反。
故道大，天大，地大，王亦大。
域中有四大，而王居其一焉。
人法地，地法天，天法道，道法自然。
ترجمه انگلیسی
There is a thing confusedly formed,
Born before heaven and earth.
Silent and void,
It stands alone and does not change,
Goes round and does not weary.
It is capable of being the mother of the world.
I do not know its name;
So I style it “The Way.”
I give it the makeshift name of “The Great.”
Being great, it flows.
It flows far away.
Having gone far, it returns.
Therefore, “The Way is great,
Heaven is great,
Earth is great,
The king is also great.”
These are the Four Greats of the universe,
And the king is one of them.
Man follows the earth.
Earth follows heaven.
Heaven follows the Way.
The Way follows what is.