متن
آنکه بر نوکِ پنجه میایستد، استوار نمیماند.
آنکه گامهایِ بلند برمیدارد، راهی نمیبرد.
آنکه خود را مینمایاند، روشن نیست.
آنکه خود را بر حق میداند، آشکار نیست.
آنکه لاف میزند، ثمری ندارد.
آنکه به خود میبالد، بزرگی نمییابد.
در چشمِ دائو، اینها چون پسماندهی غذا و غدههایِ زائدند.
چیزهایی که همه از آنها بیزارند.
از این رو، رهروِ راه در آنها درنگ نمیکند.
توضیح
این فصل با دو تصویر فیزیکی ساده اما عمیق آغاز میشود: ایستادن بر پنجه پا و برداشتن گامهای بیش از حد بلند. انسانی که برای بلندتر دیده شدن روی پنجه میایستد، شاید لحظهای بلندتر به نظر برسد، اما تعادلش را از دست میدهد و نمیتواند مدت زیادی در آن حالت بماند. همچنین کسی که برای تندتر رفتن پاهایش را بیش از حد باز میکند (گامهای بلند و غیرطبیعی)، نه تنها سریعتر نمیرسد، بلکه زودتر خسته میشود و از راه رفتن باز میماند. این استعارهها بیانگرِ تلاشهای غیرطبیعیِ «ایگو» یا «نفس» برای بزرگتر یا سریعتر نشان دادنِ خود هستند.
لائوتزه سپس این وضعیت فیزیکی را به وضعیت روانی تعمیم میدهد. خودنمایی و خودبرتربینی، نه تنها باعث دیده شدن نمیشوند، بلکه نورِ وجودی انسان را کور میکنند. متن در اینجا از زبانی تند و صریح استفاده میکند و این رفتارها را به «پسماندهی غذا» و «غدههای زائد» (یا تومور) تشبیه میکند. پسماندهی غذا چیزی است که روزی مفید بوده اما اکنون فاسد شده و باید دور ریخته شود؛ غدهی زائد نیز بخشی از بدن است که رشد کرده اما کارکردی ندارد و تنها بارِ اضافی و زشت است. این تشبیه نشان میدهد که تکبر و تظاهر، نه تنها گناه اخلاقی، بلکه نوعی بیماری و زشتیِ وجودی در بدنهی طبیعت هستند. همانطور که دستگاه گوارش غذای فاسد را پس میزند، طبیعت (دائو) نیز رفتارهای نمایشی و متکبرانه را به عنوان عناصری ناسازگار و نفرتانگیز طرد میکند. بنابراین، فرزانه که با ریتمِ طبیعیِ جهان هماهنگ است، هرگز خود را به این بیماریها آلوده نمیکند.
متن اصلی
企者不立，
跨者不行；
自見者不明；
自是者不彰；
自伐者無功；
自矜者不長。
其在道也，曰餘食贅行。
物或惡之，
故有道者不處。
ترجمه انگلیسی
He who stands on tiptoe doesn’t stand firm.
He who rushes ahead doesn’t go far.
He who tries to shine dims his own light.
He who defines himself can’t know who he really is.
He who has power over others can’t empower himself.
He who clings to his work will create nothing that endures.
From the point of view of the Way, these are “leftover food and tumorous growths.”
Even animals dislike them.
So the follower of the Way avoids them.