متن
همه در جهان میگویند که دائوی من بزرگ است،
اما ابلهانه و بیفایده مینماید.
دقیقاً چون بزرگ است، چنین مینماید.
اگر مفید و عادی بود،
دیری نمیایید که کوچک و ناچیز میشد.
من سه گنج دارم که آنها را پاس میدارم و نگهبانشان هستم:
نخستین، «مهرورزی» است.
دومین، «میانهروی» است.
و سومین، «جرأت نکردن بر پیشی گرفتن از جهانیان».
با مهرورزی است که میتوان دلاور بود.
با میانهروی است که میتوان گشادهدست بود.
و با پرهیز از پیشگامی است که میتوان سالارِ کمالیافتگان شد.
اکنون اگر کسی مهر را رها کند و دلاوری جوید،
یا میانهروی را وانهد و گشادهدستی کند،
و یا فروتنی را کنار بگذارد و پیشتازی کند،
مرگ او را درخواهد یافت!
مهرورزی در نبرد پیروزت میکند،
و در دفاع، دژِ استوارت میشود.
هنگامی که آسمان بخواهد کسی را نجات دهد،
او را در حصارِ مهرِ خود میگیرد.
توضیح
این فصل یکی از مهمترین بخشهای کتاب است که در آن لائوتزه مانیفستِ اخلاقیِ خود را با معرفی «سه گنج» (San Bao) ارائه میدهد. متن با پاسخ به منتقدان آغاز میشود؛ کسانی که دائوی لائوتزه را «بزرگ اما احمقانه» یا غیرعملی میدانستند. او پاسخ میدهد که هر چیزِ حقیقتاً عظیمی، در چارچوبهای تنگِ عقلِ روزمره نمیگنجد و عجیب به نظر میرسد. اگر چیزی کاملاً منطقی و عادی به نظر برسد، یعنی در سطحِ متوسط و «کوچک» باقی مانده است.
سپس سه گنج معرفی میشوند: «مهرورزی» (Ci - عشق مادرانه)، «میانهروی» (Jian - صرفهجویی) و «پیشی نگرفتن از دنیا» (تواضع). لائوتزه رابطهی علت و معلولیِ شگفتانگیزی را ترسیم میکند: برخلافِ تصورِ رایج که خشونت را منشأ شجاعت میداند، او میگوید شجاعتِ واقعی از «عشق» میآید (مانند مادری که برای دفاع از فرزندش با پلنگ میجنگد). برخلافِ تصور که ثروت را منشأ بخشش میداند، او میگوید «صرفهجویی» (حفظ منابع) است که امکانِ گشادهدستی را فراهم میکند. و برخلافِ تصور که جاهطلبی را منشأ رهبری میداند، او فروتنی را شرطِ سروری میداند.
بخش پایانی، هشداری جدی است: اگر کسی بخواهد بدونِ داشتنِ ریشهها (مهر، میانهروی، فروتنی) به میوهها (شجاعت، سخاوت، رهبری) برسد، خود را نابود کرده است. این گسستِ میانِ درون و بیرون، مرگآور است. فصل با ستایشِ قدرتِ مطلقِ «مهر» پایان مییابد؛ نیرویی که حتی آسمان برای محافظت از برگزیدگانش، از آن به عنوانِ زره و حصار استفاده میکند.
متن اصلی
天下皆謂我道大，似不肖。
夫唯大，故似不肖。
若肖，久矣其細也夫！
我有三寶，持而保之。
一曰慈，二曰儉，三曰不敢為天下先。
慈故能勇；儉故能廣；不敢為天下先，故能成器長。
今捨慈且勇；捨儉且廣；捨後且先；死矣！
夫慈，以戰則勝，以守則固。
天將救之，以慈衛之。
ترجمه انگلیسی
Everyone under heaven says that my Way is huge,
but looks silly and useless.
It is because it is huge
that it looks silly.
If it looked useful,
it would have become small a long time ago.
I have three treasures
that I hold and keep.
The first is compassion,
the second is moderation,
the third is not daring to be ahead of the world.
From compassion comes courage.
From moderation comes generosity.
From not daring to be ahead comes leadership.
Now if you abandon compassion but try to be brave,
abandon moderation but try to be generous,
abandon humility but try to be first,
you are dead.
Compassion wins the battle
and holds the defense.
When Heaven wants to save someone,
it arms him with compassion.