متن
آنکه در «جرأت کردن» دلیر است، میکُشد یا کشته میشود.
آنکه در «جرأت نکردن» دلیر است، زنده میماند.
از این دو، یکی سود است و دیگری زیان.
آنچه آسمان از آن بیزار است، کیست که بداند چرا؟
حتی فرزانه نیز در این باره در گمان است.
راهِ آسمان این است:
بیآنکه بستیزد، بهخوبی پیروز میشود.
بیآنکه سخن بگوید، بهخوبی پاسخ میدهد.
بیآنکه فراخوانده شود، خود از راه میرسد.
و بیآنکه شتاب کند، بهخوبی تدبیر میکند.
تورِ آسمان بس پهناور است؛
چشمههایش گشادند، اما هیچچیز از آن نمیلغزد.
توضیح
این فصل به بازتعریفِ مفهوم «شجاعت» میپردازد و تمایز ظریفی میانِ دلیریِ فعال (یانگ) و دلیریِ منفعل (یین) قائل میشود. در نگاهِ رایج، شجاعت یعنی بیپروایی، حمله کردن و خطر کردن (جرأت کردن). اما لائوتزه گونهی دیگری از شجاعت را معرفی میکند: «جرأت نکردن». این به معنای بزدلی نیست، بلکه به معنای شهامتِ خویشتنداری، پا پس کشیدن و نپیوستن به جریانِ جنونآمیزِ خشونت است. متن به صراحت میگوید که جسارتِ کورکورانه به مرگ منتهی میشود، در حالی که احتیاطِ آگاهانه ضامنِ بقاست.
در بخش دوم، لائوتزه سازوکارِ «آسمان» (طبیعت/دائو) را توصیف میکند که کاملاً متضاد با روشهای انسانی است. انسانها برای پیروزی میجنگند، برای شنیده شدن فریاد میزنند و برای انجام کارها شتاب میکنند. اما آسمان بدون جنگیدن پیروز است و بدون سخن گفتن پاسخ میدهد (پاسخی که در عمل و در واقعیت نمود پیدا میکند، نه در کلمات). استعارهی پایانی فصل، «تورِ آسمان» (Tian Wang)، یکی از ماندگارترین تصاویر در ادبیات چین است. این تور نمادِ قانونِ علت و معلول یا عدالتِ طبیعی است. چشمههای این تور گشاد به نظر میرسند (یعنی طبیعت سختگیر، جزئینگر و عجول به نظر نمیآید و به نظر میرسد بسیاری از خطاها نادیده گرفته میشوند)، اما در نهایتِ کار، هیچچیز از این تور بیرون نمیافتد و هر عملی بازتابِ خود را خواهد یافت.
متن اصلی
勇於敢則殺，勇於不敢則活。
此兩者，或利或害。
天之所惡，孰知其故？
是以聖人猶難之。
天之道，不爭而善勝，
不言而善應，
不召而自來，
繟然而善謀。
天網恢恢，疏而不失。
ترجمه انگلیسی
Daring to act involves killing.
Daring not to act involves living.
Both of these require courage;
one brings benefit, the other harm.
Who knows the reason for heaven’s hate?
Even the sage finds this hard to understand.
The Way of heaven wins easily without a fight.
It answers well without speaking.
It comes naturally without being called.
It plans well without worrying.
The net of heaven is vast.
The mesh is wide, but nothing slips through.