متن
هنگامی که مردمان از «هیبت» نمیهراسند،
«هیبتی بزرگ» فرود خواهد آمد.
جایگاهِ مردمان را تنگ مکن،
و راهِ زندگیشان را سد مساز.
تنها اگر بر آنان بار نباشی،
آنان نیز از تو بیزار نخواهند شد.
از این رو فرزانه،
خویش را میشناسد، اما نمینمایاند.
خویش را دوست میدارد، اما برتر نمینشاند.
پس آن را وامینهد و این را برمیگزیند.
توضیح
این فصل هشداری است ظریف به حاکمان و صاحبان قدرت دربارهی نقطهی جوشِ جامعه. لائوتزه با واژهی «هیبت» (Wei) بازی میکند؛ این واژه هم به معنای «اقتدار» است و هم «ترس». متن بیان میکند که اگر مردم دیگر ترسی از قدرتِ حاکم نداشته باشند (یعنی اقتدارِ طبیعیِ او از بین رفته باشد یا ستم به حدی رسیده باشد که مردم چیزی برای از دست دادن نداشته باشند)، آنگاه «هیبتی بزرگ» یا فاجعهای عظیم (مانند شورش و فروپاشی) رخ خواهد داد. احترام و اطاعت باید طبیعی باشد، نه تحمیلی.
لائوتزه سپس به حریمِ خصوصی و معیشت مردم اشاره میکند. «تنگ کردنِ جایگاه» استعارهای است از مداخلهی بیشازحد در زندگیِ مردم و گرفتنِ آزادیِ عمل از آنها. اگر حاکم پا بر گلویِ زندگیِ روزمرهی مردم بگذارد، آنها را «بیزار» و خسته میکند. رابطهی میانِ حاکم و مردم، رابطهای متقابل است: اگر آنها را خسته نکنی، آنها نیز از تو خسته نمیشوند و حمایتت میکنند.
پایان فصل، تمایزِ بسیار مهمی را در روانشناسیِ فردیِ فرزانه ترسیم میکند: تفاوت میانِ «عزتنفس» و «تکبر». فرزانه «خود را میشناسد» (خودآگاهی) اما نمایش نمیدهد (خودنمایی). او «خود را دوست دارد» (Zi Ai - مراقبت از خویشتن و احترام به ذاتِ خود) اما «خود را گرامی نمیدارد» (Zi Gui - خود را تافتهی جدابافته و برتر از دیگران نمیداند). خوددوستیِ سالم، پایه و اساسِ صلحِ درونی است، در حالی که خودبرتربینی، ریشهی جدایی و ستیز. فرزانه غرور (آن) را رها میکند تا عزتِ نفسِ حقیقی (این) را حفظ کند.
متن اصلی
民不畏威，則大威至。
無狎其所居，無厭其所生。
夫唯不厭，是以不厭。
是以聖人自知不自見；
自愛不自貴。
故去彼取此。
ترجمه انگلیسی
When people do not fear what they ought to fear,
a great fear will descend upon them.
Do not restrict their dwelling.
Do not suppress their livelihood.
If you do not weary them,
they will not weary of you.
Therefore the Sage knows himself,
but does not show himself off.
He loves himself,
but does not honor himself.
He rejects that,
and takes this.