متن
انسان به زندگی درمیآید و به مرگ میرود.
یارانِ زندگی، سهاند از ده.
یارانِ مرگ، سهاند از ده.
و آنان که با تقلا برای زیستن، زندگی را به سوی مرگ میرانند،
نیز سهاند از ده.
چرا چنین است؟
زیرا آنان بیش از اندازه بر زندگی چنگ میزنند و آن را انباشته میخواهند.
اما شنیدهام آنکه در پاسداشتِ جان استاد است،
در سفرِ خشکی، از کرگدن و ببر نمیهراسد،
و در میدانِ نبرد، از زره و سلاح بینیاز است.
شاخِ کرگدن جایی برای شکافتن نمییابد،
پنجهی ببر جایی برای دریدن پیدا نمیکند،
و تیغِ دشمن جایی برای نفوذ نمیبیند.
چرا چنین است؟
زیرا در او، «جایگاهی برای مرگ» نیست.
توضیح
این فصل یکی از معماییترین بخشهای کتاب دربارهی آمارِ حیات و مرگ است. لائوتزه انسانها را به سه دستهی بزرگ تقسیم میکند (که مجموعاً نُه دهم میشوند). دستهی اول کسانیاند که طبیعتاً عمر طولانی دارند و سرشار از حیاتاند. دستهی دوم کسانیاند که طبیعتاً عمر کوتاه دارند و رو به زوالاند. اما دستهی سوم که بسیار تأملبرانگیز است، کسانیاند که «میتوانستند» زنده بمانند، اما به دستِ خود به سمتِ قلمروِ مرگ میروند. عبارت «زیرا بیش از اندازه بر زندگی چنگ میزنند» (Sheng Sheng Zhi Hou) کلیدِ ماجراست. این افراد کسانیاند که برای حفظِ سلامتی، کسبِ لذت و انباشتِ ثروت چنان حریصانه و با فشار زندگی میکنند که همین شدتِ عمل، شیرهی جانشان را میمکد و آنها را زودتر به کام مرگ میفرستد. وسواس برای «خوب زندگی کردن»، خود عاملِ مرگ میشود.
اما آن یک دهمِ باقیمانده کیست؟ او «استادِ پاسداشتِ جان» است. توصیفاتِ افسانهای دربارهی ضدضربه بودن در برابر شاخ کرگدن و پنجهی ببر، استعارهای از «آسیبناپذیریِ وجودی» است. منظور لائوتزه این نیست که پوستِ فرزانه کلفت است، بلکه میگوید او «جایگاهی برای مرگ» (Death Spot) ندارد. مرگ تنها میتواند به چیزی چنگ بیندازد که صلب، محدود و دارای «من» (ایگو) باشد. فرزانه چون خود را تهی کرده و «من» را رها نموده است، هدفی برای تیرهای بلا ارائه نمیدهد. او مانند هواست؛ شمشیر از میانش میگذرد اما زخمی نمیشود. وقتی کسی از مرگ و زندگی فراتر رفته باشد و به بدنش نچسبد، هیچ نیروی ویرانگری در طبیعت نمیتواند او را تهدید کند، زیرا جایی برای فرود آمدنِ ضربه در او نمییابد.
متن اصلی
出生入死。
生之徒，十有三；
死之徒，十有三；
人之生，動之於死地，亦十有三。
夫何故？以其生生之厚。
蓋聞善攝生者，陸行不遇兕虎，入軍不被甲兵；
兕無所投其角，虎無所用其爪，兵無所容其刃。
夫何故？以其無死地。
ترجمه انگلیسی
Between birth and death,
three in ten are followers of life,
three in ten are followers of death,
and men just passing from birth to death
also number three in ten.
Why is this so?
Because they live their lives on the gross level.
He who knows how to live can walk abroad
without fear of rhinoceros or tiger.
He will not be wounded in battle.
For in him rhinoceros can find no place to thrust their horn,
tiger no place to use his claws,
and weapons no place to pierce.
Why is this so?
Because he has no place for death to enter.