متن
فرزانه را دلی تغییرناپذیر و بسته نیست؛
او دلِ مردمان را دلِ خویش میداند.
با نیکان نیکی میکند،
و با بدان نیز نیکی میکند؛
اینگونه است که «نیکی» به کمال میرسد.
به امینان اعتماد میورزد،
و به خائنان نیز اعتماد میورزد؛
اینگونه است که «اعتماد» به کمال میرسد.
فرزانه در جهان، محتاط و آرام است،
و دلش را با جهان میآمیزد و یکی میکند.
مردمان همه چشم و گوش بدو میسپارند،
و فرزانه با آنان، چونان کودکانِ خویش رفتار میکند.
توضیح
این فصل یکی از زیباترین و رادیکالترین تعاریفِ همدلی و رهبری معنوی در تائوییست است. لائوتزه با مفهومِ «نداشتنِ دلِ ثابت» (Wu Chang Xin) آغاز میکند. در زبان چینی، «دل» (Xin) جایگاهِ فکر و احساس، هر دو است. فرزانه هیچ پیشداوری، تعصب یا دستور کارِ شخصیای ندارد. او مانند آینهای صیقلی است که وضعیتِ مردم را بازتاب میدهد و نیازهای آنها را نیازِ خود میداند. این اوجِ تهیسازیِ ایگو است؛ جایی که مرز میانِ «من» و «دیگری» برداشته میشود.
بخش میانی فصل، اخلاقیاتِ معاملاتی را به چالش میکشد. در منطقِ معمولی، ما با خوبان خوبیم و با بدان بد. اما لائوتزه میگوید اگر تنها با خوبان خوب باشی، این تجارت است نه فضیلت. فضیلتِ حقیقی (De) زمانی متولد میشود که تو زنجیرهی بدی را قطع کنی و به کسی که شایستهی نیکی نیست، نیکی کنی. این نیکیِ نامشروط، قدرتی دگرگونکننده دارد که میتواند «بد» را به «خوب» تبدیل کند. همین اصل در مورد اعتماد نیز صادق است؛ اعتماد کردن به دروغگو، شاید سادهلوحانه به نظر برسد، اما فضیلتِ اعتماد را در جهان استوار میکند و طرف مقابل را خلع سلاح مینماید.
پایان فصل تصویری از یگانگیِ صوفیانه را ترسیم میکند. فرزانه دلش را با جهان «میآمیزد» (Hun)؛ واژهای که برای سوپِ کیهانیِ اولیه نیز به کار میرود. او در میان مردم نفس میکشد و مردم مجذوبِ حضورِ بیقضاوتِ او میشوند. عبارت «با آنان چونان کودکان رفتار میکند» دو معنایِ همزمان دارد: نخست اینکه از آنها مانند مادری مهربان محافظت میکند، و دوم اینکه آنها را به حالتِ معصومیت و سادگیِ کودکانهی خود بازمیگرداند، دور از نیرنگهای بزرگسالانه.
متن اصلی
聖人無常心，以百姓心為心。
善者吾善之，不善者吾亦善之，德善。
信者吾信之，不信者吾亦信之，德信。
聖人在天下，歙歙焉，為天下渾其心。
百姓皆注其耳目，聖人皆孩之。
ترجمه انگلیسی
The wise person has no mind of her own.
She takes the mind of the people as her mind.
To the good I am good;
to the not-good I am also good.
Thus goodness is attained.
To the honest I am honest;
to the dishonest I am also honest.
Thus honesty is attained.
The wise person lives in the world with care,
merging her heart with the whole.
People look at her and listen to her;
and she treats them all as her children.