متن
نام و آوازه یا تن و جان؛ کدامیک عزیزتر است؟
تن و جان یا مال و خواسته؛ کدامیک گرانمایهتر است؟
به دست آوردن یا از دست دادن؛ کدامیک رنجآورتر است؟
بدان که دلبستگیِ بسیار، هزینهای گزاف دارد؛
و اندوختنِ فراوان، زیانی سنگین در پی خواهد داشت.
آنکس که به داشتهاش خرسند است، خوار نمیگردد.
و آنکس که حدِ ایستادن را میداند، به خطر نمیافتد.
اینگونه است که میتوان دیرپای و جاودان ماند.
توضیح
این فصل با طرح سه پرسش بنیادین، سلسلهمراتب ارزشهای انسانی را به چالش میکشد. لائوتزه ما را در برابر یک انتخاب صریح قرار میدهد: انتخاب میانِ «خود» (واقعیتِ وجودی و سلامتی) و «تصویرِ بیرونی» (شهرت و ثروت). اغلب انسانها بیآنکه متوجه باشند، جان و عمرِ خود را فدای نام و نان میکنند. پرسش سوم، «به دست آوردن یا از دست دادن»، یک دامِ ذهنی را آشکار میکند؛ ما تصور میکنیم به دست آوردن (پیروزی) لذتبخش و از دست دادن (شکست) دردناک است، اما لائوتزه میگوید خودِ فرآیندِ «به دست آوردن» و تلاش برای نگهداریِ آن، رنجی بزرگتر است زیرا اضطرابِ دائمی را به همراه دارد.
عبارت «دلبستگیِ بسیار، هزینهای گزاف دارد» (Shen Ai Bi Da Fei) اشاره به قانونِ پایستگیِ انرژیِ روانی دارد. هر چه انسان بیشتر به اشیاء یا افرادِ بیرون از خود بچسبد و عاشقِ آنها شود، انرژیِ حیاتی (چی) بیشتری را صرفِ حفظِ آنها میکند و در نتیجه درونش تهی و فرسوده میشود. همچنین «اندوختنِ فراوان»، به طور طبیعی دزدان و بلایا را به سوی خود میکشد و وقتی آن انباشته از دست برود، ضربهی روانیِ آن مهلک خواهد بود.
راهکاری که لائوتزه ارائه میدهد، «ژی زو» (دانستنِ کفایت) و «ژی ژی» (دانستنِ توقف) است. دانستنِ اینکه چه مقدار کافی است، انسان را از حقارتِ خواهش و گداییِ توجه نجات میدهد. و دانستنِ اینکه کجا باید ترمز کرد (پیش از آنکه موفقیت به تکبر یا ثروت به طمع تبدیل شود)، انسان را از لبهی پرتگاهِ خطر دور نگه میدارد. تنها با این نوعِ خاص از اقتصادِ وجودی—یعنی خرج نکردنِ بیرویهی جان برای جهان—است که میتوان عمری طولانی و آرام داشت.
متن اصلی
名與身孰親？
身與貨孰多？
得與亡孰病？
甚愛必大費；
多藏必厚亡。
故知足不辱，
知止不殆，
可以長久。
ترجمه انگلیسی
Fame or self: Which matters more?
Self or wealth: Which is more precious?
Gain or loss: Which is more painful?
He who is attached to things will suffer much.
He who saves will suffer heavy loss.
A contented man is never disappointed.
He who knows when to stop does not find himself in trouble.
He will stay forever safe.