متن
هنگامی که دانشجویِ برتر از دائو میشنود،
با جان و دل در راهِ آن میکوشد.
هنگامی که دانشجویِ میانمایه از دائو میشنود،
گاهی آن را نگاه میدارد و گاه فراموش میکند.
هنگامی که دانشجویِ فرومایه از دائو میشنود،
به بلندایِ تمسخر میخندد.
اگر او نمیخندید،
دائو، دائو نبود.
از این روست که سخنورانِ باستان گفتهاند:
راهِ روشن، تیره مینماید.
راهِ پیشرو، پسرونده به نظر میرسد.
راهِ هموار، ناهموار جلوه میکند.
فضیلتِ والا، تهی به نظر میرسد.
پاکیِ بزرگ، آلوده مینماید.
نیرویِ گسترده، ناکافی به نظر میرسد.
فضیلتِ استوار، دزدانه مینماید.
و حقیقتِ ناب، لرزان به نظر میرسد.
گوشهی بزرگ را بُرشی نیست.
ظرفِ بزرگ، دیر کامل میشود.
آوایِ بزرگ، شنیده نمیشود.
تصویرِ بزرگ، فرمی ندارد.
دائو پنهان است و نامی ندارد.
اما تنها دائو است که،
آغاز میکند و به کمال میرساند.
توضیح
این فصل با دستهبندیِ واکنشِ انسانها نسبت به حقیقت آغاز میشود و معیاری عجیب برای سنجشِ اصالتِ دائو ارائه میدهد: «خندهی ابلهان». لائوتزه استدلال میکند که دائو ذاتاً خلافِ عقلِ سلیم و قراردادهای اجتماعی است. بنابراین، اگر کسی که ذهنش در چارچوبهای مادی و روزمره گرفتار است (دانشجوی فرومایه) با شنیدن دائو نخندد، یعنی آن آموزه هنوز در سطحِ درکِ معمولی باقی مانده و حقیقتِ نهایی نیست. خندهی او، گواهی بر عمق و تفاوتِ بنیادینِ دائو است.
بخش میانی فصل، مجموعهای از پارادوکسهاست که نشان میدهد چرا ادراکِ معمولی در فهمِ دائو ناتوان است. «راهِ روشن» به چشمِ عادتکرده به تاریکی، تیره میآید. «پیش رفتن» در دائو اغلب نیازمندِ عقبنشینی (تواضع و نرمی) است، که در چشمِ دنیا پسروی دیده میشود. فضیلتِ حقیقی چون خودنمایی نمیکند، «تهی» به نظر میرسد.
در پایان، لائوتزه از چهار استعارهی عظیم استفاده میکند: «گوشهی بزرگ»، «ظرفِ بزرگ»، «آوایِ بزرگ» و «تصویرِ بزرگ». مشهورترینِ آنها «ظرفِ بزرگ، دیر کامل میشود» (Da Qi Wan Cheng) است. این عبارت اغلب به عنوانِ تشویقی برای «دیرشکوفایی» تفسیر میشود، اما معنای عمیقتر آن این است که چیزهای عظیم و کیهانی (مثلِ شخصیتِ فرزانه یا خودِ جهان)، فرآیندی بیپایان از شدن دارند و هرگز مانندِ یک کوزهی کوچکِ سفالی «تمام» و محدود نمیشوند. آوای بزرگ (صدایِ سکوت یا صدایِ طبیعت) آنقدر عظیم است که گوشِ ما قادر به شنیدنِ فرکانسِ آن نیست، اما همین نیرویِ نامرئی و بیصداست که همه چیز را تغذیه میکند و به کمال میرساند.
متن اصلی
上士聞道，勤而行之；
中士聞道，若存若亡；
下士聞道，大笑之。
不笑不足以為道。
故建言有之：
明道若昧；
進道若退；
夷道若纇；
上德若谷；
大白若辱；
廣德若不足；
建德若偷；
質真若渝。
大方無隅；
大器晚成；
大音希聲；
大象無形；
道隱無名。
夫唯道，善貸且成。
ترجمه انگلیسی
The wise student hears of the Tao
and practices it diligently.
The average student hears of the Tao
and gives it thought now and then.
The foolish student hears of the Tao
and laughs aloud.
If there were no laughter,
the Tao would not be what it is.
Hence it is said:
The bright path looks dim;
Forward seems to go back;
The straight path looks crooked;
True power looks weak;
True purity looks sullied;
True abundance seems insufficient;
True steadiness looks shaky;
True clarity looks obscure.
The great square has no corners.
The great vessel takes long to complete.
The great sound is hard to hear.
The great form has no shape.
The Tao is hidden and nameless.
Yet it is the Tao that nourishes and brings everything to fulfillment.