متن
سخنِ راستین، زیبا نیست؛
و سخنِ زیبا، راستین نیست.
نیکان جدل نمیکنند؛
و آنان که جدل میکنند، نیک نیستند.
آنکه میداند، همهچیزدان نیست؛
و آنکه همهچیزدان است، نمیداند.
فرزانه برای خویش نمیاندوزد.
هر چه بیشتر به دیگران یاری میرساند، خود بیشتر دارد؛
و هر چه بیشتر به دیگران میبخشد، خود توانگرتر میشود.
راهِ آسمان، سود رساندن است و آسیب نرساندن.
و راهِ فرزانه، عمل کردن است و نستیزیدن.
توضیح
این فصل، مُهرِ پایانی بر کتاب «دائو دِ چینگ» است و چکیدهی تمامِ حکمتِ هشتاد فصلِ گذشته را در چند خطِ موجز بیان میکند. لائوتزه با تفکیکِ قاطع میان «حقیقت» و «زیباییِ کلامی» آغاز میکند. در دنیایی که سوفسطائیان و سیاستمداران با کلماتِ آراسته و فریبنده (سخنان زیبا) حقیقت را پنهان میکنند، لائوتزه هشدار میدهد که حقیقتِ ناب اغلب تلخ، ساده و بیپیرایه است. همچنین، او «جدل» را نشانهی نقص میداند؛ زیرا حقیقتِ دائو بدیهی و درونی است و نیازی به دفاعِ پرخاشگرانه ندارد. کسی که مدام بحث میکند، به دنبالِ اثباتِ «من» است، نه کشفِ حقیقت.
در ادامه، متن تفاوتِ میان «خِرد» (Zhi) و «دانشِ وسیع» (Bo) را روشن میکند. فرزانه دانشنامهی متحرک نیست که انبانی از اطلاعاتِ جزئی را حمل کند، بلکه کسی است که اصلِ واحد و ریشهی هستی را شناخته است. مهمترین بخشِ فصل، «اقتصادِ معنوی» فرزانه است. برخلافِ اقتصادِ مادی که در آن بخشیدن باعثِ کم شدنِ دارایی میشود، در قلمروِ دائو، بخشش باعثِ افزایشِ جریانِ انرژی میشود. فرزانه کانالِ عبورِ نعمت است، نه انبارِ آن؛ و چون جریان را مسدود نمیکند، هرگز تهی نمیشود.
کتاب با تعریفِ نهاییِ دائو به پایان میرسد: «سود رساندن بدونِ آسیب». این معیارِ تشخیصِ راهِ درست از نادرست است. طبیعت (آسمان) میبارد و میرویاند بدون آنکه منتی بگذارد یا آسیبی بزند. انسانِ فرزانه نیز با تقلید از همین الگو، کار میکند، خلق میکند و پیش میرود، اما هرگز واردِ رقابت و ستیز (Zheng) نمیشود. این آخرین کلمهی لائوتزه است: صلح در عمل.
متن اصلی
信言不美，美言不信。
善者不辯，辯者不善。
知者不博，博者不知。
聖人不積，既以為人己愈有，既以與人己愈多。
天之道，利而不害；
聖人之道，為而不爭。
ترجمه انگلیسی
True words are not beautiful.
Beautiful words are not true.
Good men do not argue.
Those who argue are not good.
Those who know are not learned.
The learned do not know.
The Sage does not hoard.
The more he does for others,
the more he has himself.
The more he gives to others,
the more his own bounty grows.
The Way of Heaven benefits and does not harm.
The Way of the Sage is to act but not to compete.
| فصل ۸۰ | این فصل آخر بود |
|---|