متن
بیعمل، عمل کن.
بیتلاش، کار کن.
و طعمِ بیطعمی را بچش.
بزرگ را کوچک ببین و بسیار را اندک؛
و کینه را با فضیلت پاسخ ده.
دشوار را آنگاه که هنوز آسان است، چاره کن.
و کارِ بزرگ را آنگاه که هنوز کوچک است، به انجام رسان.
دشوارترین کارهای جهان،
بیگمان از آسانی آغاز شدهاند؛
و بزرگترین کارهای جهان،
بیگمان از ریزهکاریها سر برآوردهاند.
از این رو فرزانه هرگز دست به کارِ «بزرگ» نمیزند،
و اینگونه است که به بزرگیِ راستین دست مییابد.
آنکس که آسان وعده میدهد،
کمتر اعتماد برمیانگیزد.
و آنکس که همهچیز را آسان میگیرد،
با دشواریهای بسیار روبرو خواهد شد.
پس فرزانه، کارها را دشوار میشمارد،
و تا پایانِ عمر، دشواری نمیبیند.
توضیح
این فصل یکی از عملیترین دستورالعملهای «وو-وی» (Wu Wei) در زندگی روزمره است و استراتژیِ پیشگیری را آموزش میدهد. لائوتزه با جملاتی پارادوکسیکال آغاز میکند: «بیعمل عمل کن» و «طعم بیطعمی را بچش». این دعوت به درکِ ظرایف و لایههای پنهانِ واقعیت است؛ جایی که هنوز اتفاقات شکلِ سفت و سختی نگرفتهاند.
جملهی درخشانِ «کینه را با فضیلت پاسخ ده» (Bao Yuan Yi De) که قرنها پیش از مسیحیت بیان شده، نقطهی اوج اخلاق تائویی است. این دستور نه از سرِ ضعف، بلکه برای شکستنِ چرخهی «کنش و واکنش» است. اگر کینه را با کینه پاسخ دهی، درگیرِ زنجیرهی بیپایانِ کارما میشوی؛ اما فضیلت (نیروی درونی)، این زنجیره را ذوب میکند و انرژی منفی را خنثی میسازد.
در ادامه، متن به مدیریتِ مشکلات میپردازد. فلسفهی دائو بر این استوار است که هیچ مشکلِ بزرگی، ناگهانی پدید نمیآید. سرطان از یک سلول آغاز میشود و جنگ از یک سوءتفاهم. فرزانه کسی است که «بذرِ» مشکلات را میبیند و قبل از آنکه ریشه دوانند و به درختی تنومند (دشوار) تبدیل شوند، آنها را در مرحلهی آسانی حل میکند. او هرگز به قصدِ انجامِ کاری عظیم و قهرمانانه برنمیخیزد، بلکه با انجامِ مداومِ کارهای کوچک و ضروری، در نهایت میبیند که کاری عظیم شکل گرفته است.
پایان فصل هشداری روانشناختی است: کسانی که با سبکی و بیخیالی وعده میدهند و میگویند «آسان است، خیالت راحت»، معمولاً در عمل کم میآورند. خوشبینیِ سادهلوحانه، مادرِ شکست است. فرزانه با «دشوار پنداشتنِ» امور (یعنی جدی گرفتن و محتاط بودن در برابرِ جزئیات)، آمادگیِ لازم را کسب میکند و دقیقاً به همین دلیل، در عمل با دشواریِ غیرقابل حلی روبرو نمیشود.
متن اصلی
為無為，事無事，味無味。
大小多少，報怨以德。
圖難於其易，為大於其細；
天下難事，必作於易，
天下大事，必作於細。
是以聖人終不為大，故能成其大。
夫輕諾必寡信，多易必多難。
是以聖人猶難之，故終無難矣。
ترجمه انگلیسی
Practice non-action.
Work without doing.
Taste the tasteless.
Magnify the small, increase the few.
Reward bitterness with care.
Plan for the difficult while it is easy.
Act on the large while it is minute.
The most difficult things in the world
begin as things that are easy.
The largest things in the world
arise from the minute.
Therefore the Sage never attempts great things,
and so achieves greatness.
He who promises lightly keeps few promises.
He who thinks everything easy finds everything hard.
Therefore the Sage considers things difficult,
and so never finds them difficult.