متن
اگر مرا اندک خِردی بود،
در «دائوی بزرگ» گام برمیداشتم،
و تنها هراسم از گمراهی میبود.
راهِ بزرگ، هموار و گشوده است،
اما مردمان کورهراهها را دوست میدارند.
دربارها بسیار آراسته و پاکیزهاند،
اما کشتزارها را علفهای هرز پوشانده،
و انبارها تهی است.
جامههای پرنقشونگار بر تن میکنند،
شمشیرهای تیز بر کمر میبندند،
از خوراک و نوشیدنی انباشتهاند،
و ثروتی بیش از اندازه دارند.
این را «لافِ راهزنان» مینامند.
و این هرگز راهِ دائو نیست!
توضیح
این فصل یکی از صریحترین و تندترین انتقادات اجتماعی در سراسر کتاب دائو دِ چینگ است. لائوتزه با بیانی فروتنانه آغاز میکند: «اگر مرا اندک خردی بود». او دشواریِ راهِ حقیقت را نه در پیچیدگیِ آن، بلکه در وسوسهی انحراف از آن میداند. «دائوی بزرگ» (Da Dao) مسیری صاف، ساده و هموار است، اما طبیعتِ ذهنِ انسان و ساختارِ جامعه، گرایش به پیچیدگی، میانبرها و «کورهراهها» (Jing) دارد. انسانها سادگی را رها میکنند تا به دنبالِ هیجان، تجمل و راههای فرعی بروند.
در بخش دوم، متن تصویری تکاندهنده از نابرابریِ طبقاتی و فسادِ سیاسی ارائه میدهد. تضاد میان «دربارهای آراسته» و «کشتزارهای ویران» نشاندهندهی حکومتی است که اولویتش از تولید و رفاهِ عمومی (کشتزار/انبار) به نمایشِ قدرت و تجمل (دربار/لباس) تغییر کرده است. کسانی که شمشیرهای تیز (نمادِ خشونت و نظامیگری) میبندند و بیش از نیازشان مصرف میکنند، در واقع حاکم نیستند، بلکه دزدانی هستند که لباسِ قانون پوشیدهاند.
لائوتزه اصطلاحِ عجیب و کوبندهی «دائو کوآ» (Dao Kua) را به کار میبرد که میتوان آن را «لافِ راهزنان» یا «افتخارِ دزدان» ترجمه کرد. او استدلال میکند ثروتی که از طریقِ فقیر کردنِ مردم و ویران کردنِ طبیعت به دست آید، موفقیت نیست، بلکه نوعی راهزنیِ سازمانیافته است. این رفتار، دقیقاً در نقطهی مقابلِ دائو قرار دارد، زیرا دائو جریانِ بخشنده و حیاتبخش است، در حالی که این شیوه، انباشتِ خودخواهانه و مرگبار است.
متن اصلی
使我介然有知，行於大道，唯施是畏。
大道甚夷，而民好徑。
朝甚除，田甚蕪，倉甚虛；
服文綵，帶利劍，厭飲食，財貨有餘；
是謂盗夸。非道也哉！
ترجمه انگلیسی
If I had a little knowledge,
I would walk the Great Way,
fearful only of getting off it.
The Great Way is easy,
but people delight in by-paths.
The courts are corrupt,
the fields are full of weeds,
the granaries are empty.
They wear gay clothes,
carry sharp swords,
glut themselves with food and drink,
and have more possessions than they can use.
This is called Robber’s Swagger.
It is certainly not the Way.