متن
فرزانگانِ باستان که در راهِ دائو استاد بودند،
در پیِ آن نبودند که مردمان را روشن و زیرک سازند،
بلکه میخواستند آنان را در سادگی و نادانیِ نخستین نگهدارند.
دشواریِ فرمان راندن بر مردمان،
از آن روست که بسیار میدانند و حیلهگرند.
بنابراین، آنکه با تکیه بر «زیرکی» بر کشور فرمان میراند،
دزدِ کشور است؛
و آنکه بدونِ «زیرکی» فرمان میراند،
برکتِ کشور است.
شناختنِ این دو الگو، قانونی ازلی است.
و دانستنِ همیشگیِ این قانون، «فضیلتِ پنهان» است.
این فضیلتِ پنهان، چه ژرف است و چه دوردست!
موجودات را به بازگشت فرامیخواند،
حتی اگر در جهتِ مخالفِ جریانِ عادی باشد،
تا سرانجام به «هماهنگیِ بزرگ» برسند.
توضیح
این فصل شامل یکی از بحثبرانگیزترین مفاهیم سیاسی لائوتزه است: سیاستِ «نادان نگهداشتنِ مردم». اما برای درکِ صحیحِ آن، باید از معنایِ مدرنِ کلمات فراتر رفت. واژهی «یو» (Yu) که اغلب به «نادان» یا «احمق» ترجمه میشود، در ادبیات تائویی بارِ معناییِ مثبتی دارد و به معنای سادگی، معصومیت و عدمِ آلودگی به نیرنگهای اجتماعی است. لائوتزه معتقد است که «دانش» (Zhi) در بسترِ سیاست، اغلب به معنای حیلهگری، سفسطه و تواناییِ دور زدنِ قوانین است. وقتی حاکمان سعی میکنند مردم را با این نوعِ دانش «روشن» کنند، در واقع به آنها یاد میدهند که چگونه ناراضی باشند و چگونه با حکومت بازی کنند.
بنابراین، متن استدلال میکند که دشواریِ حکومتداری، ناشی از هوشِ زیاد و پیچیدگیِ ذهنِ مردم است. اگر حاکم بخواهد با «زیرکی» (استفاده از جاسوسی، قوانین پیچیده، پروپاگاندا و سیاستبازی) حکومت کند، کشور را غارت کرده است، زیرا اعتماد و سادگی را از بین برده است. اما حکومت کردن بدونِ زیرکی (با صداقت و سادگی)، برکت میآورد.
پایان فصل به مفهومِ متافیزیکیِ «فضیلتِ پنهان» (Xuande) بازمیگردد. این نیرو، ماهیتی «بازگرداننده» دارد. در حالی که جریانِ عادیِ جهان به سمتِ تمایز، پیچیدگی و پیشرفتِ ظاهری میرود، فضیلتِ پنهان همه چیز را به عقب، به سمتِ سرچشمه و وحدت میکشاند. این حرکت شاید در نگاهِ اول «مخالف» (Fan) یا ارتجاعی به نظر برسد، اما تنها راهِ رسیدن به «هماهنگیِ بزرگ» (Da Shun) است؛ وضعیتی که در آن هیچ اصطکاکی میانِ اجزای جهان وجود ندارد.
متن اصلی
古之善為道者，非以明民，將以愚之。
民之難治，以其智多。
故以智治國，國之賊；
不以智治國，國之福。
知此兩者亦稽式。
常知稽式，是謂玄德。
玄德深矣，遠矣，與物反矣，
然後乃至大順。
ترجمه انگلیسی
The ancients who knew the Way,
did not use it to make people bright,
but to keep them simple.
People are difficult to rule,
because they are too clever.
Therefore, to rule the country by cleverness
is to rob the country.
To rule the country not by cleverness
is a blessing to the country.
To know these two is to know the Primal Pattern.
Knowing the Pattern is the Primal Virtue.
This Virtue is deep and far-reaching.
It leads all things back
towards the Great Harmony.