متن
سلاحهای زیبا و خوشساخت، ابزارهای بدشگوناند؛
موجودات از آنها بیزارند.
پس آنکه دائو را دارد، در آنها درنگ نمیکند.
فرزانه در خانه، جایگاهِ چپ را گرامی میدارد،
و هنگامِ استفاده از سلاح، جایگاهِ راست را.
سلاحها ابزارهای شوماند، نه ابزارِ فرزانه.
تنها هنگامی که چارهای نیست، آنها را به کار میگیرد.
آرامش و بیمیلی را برتر میشمارد،
و حتی در پیروزی، آن را زیبا نمیبیند.
زیرا آنکه پیروزی را زیبا میبیند، از کشتنِ مردم لذت میبرد.
و آنکه از کشتن لذت میبرد،
هرگز نمیتواند ارادهاش را بر جهان حکمفرما کند.
در جشنهای فرخنده، سمتِ چپ گرامی است،
و در سوگواریها، سمتِ راست.
فرماندهی دوم در سمتِ چپ میایستد،
و فرماندهی کل در سمتِ راست.
این یعنی جایگاهِ جنگ، جایگاهِ سوگواری است.
هنگامی که انبوهِ مردمان کشته میشوند،
باید با اشک و اندوه بر آنان گریست.
و آنگاه که در نبردی پیروز میشوی،
باید چونان مراسمِ تدفین با آن روبرو شوی.
توضیح
این فصل شاید صریحترین بیانیهی لائوتزه در بابِ جنگ و خشونت باشد که با نگاهی زیباییشناسانه و نمادین آغاز میشود. او حتی «سلاحهای زیبا» (شمشیرهای جواهرنشان و هنرمندانه) را «ابزارهای بدشگون» مینامد. زیباییِ ابزارِ کشتار، ماهیتِ زشتِ آن را پنهان نمیکند. در فرهنگ چین باستان، سمتِ «چپ» نمادِ یانگ، زندگی، رشد و آفرینش بود و در مراسم شادی گرامی داشته میشد؛ در حالی که سمتِ «راست» نمادِ یین، زوال، مرگ و مراسم ترحیم بود. اینکه لائوتزه میگوید در جنگ، جایگاهِ راست (مرگ) گرامی داشته میشود، به این معناست که ماهیتِ جنگ ذاتاً با مرگ گره خورده است و باید با رویکردی سوگوارانه به آن نگریست، نه قهرمانانه.
نکتهی روانشناختیِ عمیقِ این فصل در برخورد با «ضرورت» نهفته است. فرزانه ممکن است مجبور به جنگیدن شود (وقتی چارهای نیست)، اما نکتهی کلیدی این است که او این کار را با «آرامش و بیمیلی» (Tian Dan) انجام میدهد. او نباید خشمگین شود و نباید از مهارتِ خود لذت ببرد. اگر کسی از پیروزی خوشحال شود، یعنی در ناخودآگاهش از کشتار لذت میبرد و چنین کسی صلاحیتِ حکومت بر موجودات زنده را ندارد.
پایان فصل تصویری تکاندهنده ارائه میدهد: آرایش نظامیِ ارتش، دقیقاً شبیه آرایشِ مراسمِ تدفین است. وقتی دشمنان کشته میشوند، نباید هلهله کرد؛ بلکه باید برای آن «انبوهِ مردمان» که جان باختهاند، گریست. پیروزی در جنگ، در واقع یک فاجعهی انسانی است و فرماندهی پیروز باید همانندِ صاحبعزا در مراسم ختم بایستد، نه مانندِ فاتحی مغرور. این نگاه، جنگ را از جایگاهِ افتخارآمیزِ حماسی به جایگاهِ تراژیکِ انسانی تنزل میدهد.
متن اصلی
夫佳兵者，不祥之器，
物或惡之，故有道者不處。
君子居則貴左，用兵則貴右。
兵者不祥之器，非君子之器，
不得已而用之，恬淡為上。
勝而不美，而美之者，是樂殺人。
夫樂殺人者，則不可得志於天下矣。
吉事尚左，凶事尚右。
偏將軍居左，上將軍居右，
言以喪禮處之。
殺人之衆，以哀悲泣之，
戰勝以喪禮處之。
ترجمه انگلیسی
Fine weapons are instruments of ill omen.
They are hated by the living.
Followers of the Way avoid them.
The wise man prefers the left.
The soldier prefers the right.
Weapons are tools of fear, not tools of the wise.
Use them only when there is no choice.
Peace and quiet are dear to his heart,
And victory is no cause for rejoicing.
To rejoice in victory is to delight in killing;
And to delight in killing is to have no place in the world.
On happy occasions the left is honored.
On sad occasions the right is honored.
The lieutenant stands on the left.
The general stands on the right.
That is to say, they stand as in a funeral.
When many people are killed,
We should mourn them with sorrow and tears.
A victory in war should be treated like a funeral.